هر شب می‌آمد. شب كه از نیمه مي‌گذشت. وقتي جز دوستان شب همه خواب بودند و چراغ‌ها خاموش بود.

درست از کنار پنجره‌ی خانه‌ی ما می‌گذشت. من از كودكي همیشه جاي خوابم زير تنها پنجره‌ي اتاق خانه‌مان است. لحافم را طوری پهن می‌کنم تا پایم رو به پنجره باشد. من هنوز هم دوست دارم وقتی به پشت می‌خوابم، بتوانم تكه‌اي از آسمان را، كه توي آن قاب كوچك جا مي‌شود ببينم. با تمام ستاره‌ها و تنها ماهش؛ كه هر چند شب يك‌بار مسيرش درست از وسط پنجره‌مان مي‌گذرد.

روزهاي اول كه نديده بودمش و فقط هر شب صدای تیلیک تیلیک سم‌هایش را روی آسفالت سیاه و سخت کف کوچه‌ می‌شنیدم؛ فكر مي‌كردم یکی از نمک فروش‌های دوره گرد است. از آنها كه یک اسب پير زهوار دررفته را مي‌بندند به یک گاری چوبی و چند کیسه نمک بارش مي‌كنند. اما یک شب، خوب که دقت کردم؛ ديدم از صدای چرخ گاری خبری نيست. فقط صدای تیلیک تیليک سم‌هايش بود كه مي‌پيچيد توي كوچه. آن هم نه صدای سم‌های یک اسب پیر.

شك مثل يك چراغ توي سرم روشن شد. تشكم را كنار زدم، بلند شدم كه ببينمش. روي پنجه‌ي پاهايم بلند شدم و گردن كشيدم كه وقتي از كنار پنجره مي‌گذشت ببينمش. اما رفته بود.

تصمیم گرفتم فرداي آن شب قبل از آمدنش، همين‌كه صداي پايش از ابتداي كوچه به گوشم رسيد خودم را به پنجره برسانم و نگاهش كنم. اما فردا شب آنقدر خسته بودم كه همان سر شب خوابم برد. آفتاب وسط آسمان بود كه بيدار شدم. چند شب بعد هم همانطور گذشت. يكي دو ساعت قبل از آمدنش خوابم مي‌برد و حتي صداي سم‌هايش را هم نمي‌شنيدم. تا اينكه یک شب ديگر دوباره خواب به چشمم نيامد و نيمه شب صدای سم‌هایش از دور توی کوچه جلوتر از خودش آمد.

 جستي زدم. مثل زنداني‌ ابدي كه بعد از سالها انتظار وعده‌ي ملاقات آشنايي داشته باشد، خودم را به پنجره رساندم.

شبحش را از دور ديدم كه مي‌آمد. مثل يك توده‌ ابر سياه؛ حجم باريك و تاريك كوچه را مي‌شكافت و مي‌آمد. ديدمش. اسب بود. يك اسب واقعي. خيال نبود. سیاه بود. از روبروي من كه گذشت تن سياهش مثل آينه بود. صاف و صيقلي. آنقدر كه سر خوردن ستاره‌هاي آسمان را روي تنش حس كردم. به وضوح، هلال ماه را ديدم كه روي پوستش راه مي‌رفت. خيلي رشيد‌تر و رعنا‌تر از اسب‌هايي بود كه تا آن روز ديده بودم. به اسب‌های افسانه‌ايي كه توي كتابها توصيفشان  مي‌كنند می‌مانست.

رفت. رفت و من مبهوت ماندم كه چه ديدم؟ پنجه‌هاي پايم سست شد. دستم از پنجره كنده شد. پهن شدم ميان خنكاي ملحفه‌ي سفيد تشكم.

 باور آنچه با چشم‌هايم لمس كرده بودم برايم سخت بود. یک اسب، بی‌زین و لخت، بی‌سوار و بی‌صاحب، آن وقت شب، در كوچه‌‌ي ما، در شهري كه توي خيابانها و كوچه‌هايش جايي براي زيستن هيچ موجودي جز ماشين‌ها و انسان‌ها و سگ‌هاي ولگرد و گربه‌هايي كه مدام سرشان به سطل‌هاي زباله مشغول است، نيست. از کجا آمده بود؟ به کجا می رفت؟ صاحبش که بود؟ وحشی بود یا اهلی؟

آن روزها کودکی بودم. فردايش به هر كس گفتم كه هر شب یک اسب سیاه و جوان از کوچه‌ي ما درست از زیر پنجره‌ي ما می‌گذرد خنديد. هیچ کس باور نکرد. حتی آمنه؛ دختر همسايه‌مان که خیلی دوستش داشتم. او هم خندید و گفت: حتما خيالاتي شده‌اي. همه همین را می‌گفتند. آنقدر گفتند و گفتند و  شنيدم که کم‌کم خودم هم باورم شد که خیال كرده‌ام. آنقدر كه دیگر هر وقت صدای پایش می‌آمد توجه نمی‌کردم. خودم را به ندانستن مي‌زدم. به نشنيدن. به نديدن. به نفهميدن.

چند شب اول؛ برای اینکه فكرش را از درونم بیرون کنم؛ براي اينكه صداي تيليك تيليك سم‌هاي تيزش را روي آسفالت سياه و سخت خيابان نشنوم گوشهايم را مي‌گرفتم. يا سرم را فرو می‌کردم توی بالش تا صدایش را نشنوم. طولي نکشید تا باور کردم که همه‌اش خیال بود و طولي نکشید تا عادت کردم قبل از آمدنش خواب روم، تا صدای پایش را نشنوم.

تا چند وقت پیش که دوباره صدای تيليك تيليك سم‌هاي اسبي را شنیدم. اما صداي تيليك تيليك سم‌هايش آنقدر تيز و برنده نبود. اسبي بود كه آرام قدم برمی‌داشت . پیر بود. یاد خیالات دوران کودکی‌ام افتادم. بلند شدم. پرده را کنار زدم. مثل سابق نبود که تا به پنجره برسم رفته باشد. حالا آرام قدم برمی‌داشت. پيرمرد خميده‌اي بسته بودش به گاری زهوار در رفته‌اي با بار نمك .

پیرمرد آرام روی گرده‌اش تسمه می‌زد و آرام‌تر صدايش مي‌كرد: یالااا حیواااان...

رادیوی اتوبوس که بلندگویش درست بالای سرمان بود، اعلام کرد؛ دو نفر به اتهام کلاهبرداری و اختلاس 200 میلیارد تومان دستگیر شده‌اند و به هشت سال حبس تعزیری محکوم شده‌اند.

رقم بالایی بود. چند نفری که بالای سر ما آویزان میله‌ها بودند؛ زیر لب نوچ نوچی کردند، دو سه نفری هم سرهای مبارک را روی گردن‌ها لغزشی دادند و اوج تاسف خود را ابراز کردند.  فقط جوان محترمی که کنار من نشسته بود واکنشی نشان نداد؛ چون خواب بود.

پیرمردی که روی یکی از دو صندلی روبروی من و جوان خواب نشسته بود، اشاره‌ای به من کرد و پرسید: گفت دویست میلیارد تومن‌! نه؟! درست می‌گم؟ به تومن گفت!؟

گفتم: بله به تومن گفت!

چشمان ریزش که مدام پلک می‌زد، از پشت شیشه‌های عینک ته استکانی‌اش چند برابر شد. دستی به صورت چروکیده‌ و ته‌ریش سفیدش کشید، دستمال چرک‌مرده‌ای از جیب کت رنگ پریده‌اش درآورد و فین محکمی حواله‌‌اش کرد.

مرد میان‌سالی که کنارش نشسته بود؛ لبخندی حاکی از هم‌دلی به پیرمرد نشان داد و گفت: "می‌بینی پدرجان. اون‌وقت ما هم هستیم! هفته‌ای یه بار حموم می‌ریم که مثلاً تو مصرف آب صرفه‌جویی کرده باشیم!" سپس برای لحظه‌ای درنگ کرد. حالت آدمهایی را به صورتش گرفت که به دلیل اندوهی یا حرفی که توی دلشان مانده؛ بغض توی گلویشان گیر کرده و حلقه‌ی اشک چشمانشان را محاصره کرده است. تأمل کوتاهی کرد، انگشت اشاره و شصتش را به اندازه‌ی یک استکان کمر باریک باز کرد و نطقش را اینطور ادامه داد: "یک استکان اینقدری آب می‌خوایم بخوریم، عذاب وجدان داریم که نکنه یه وقت اسراف کنیم! اون وقت اینا میلیاردی می‌خورن؛ ککشونم نمی‌گزه! وقتی هم مثلا دستگیرشون می‌کنن، یه پولی می‌دن می‌یان بیرون. یه شبم تو زندان نمی‌مونن!"

پیرمرد که داشت دستمالش را تا می‌‌کرد و به جیبش عودت می‌داد، لبخند رضایتی زد و گفت: "خب پدرجان کار درست رو شما می‌کنی. شما که این کارو می‌کنی، عوضش شب که می‌ری خونه، می‌بینی زنت خونه‌اس، بچه‌هات دور هم نشستن دارن بازی می‌کنن؛ خانومت شام درست کرده؛ می‌شینید دور هم با خیال آسوده و دل راحت یه لقمه نون حلالی که درآوردی رو می‌خورید. هیچ غم و غصه‌ای هم نداری. حداقل‌اش اینه که خیالت راحته که؛ زنت مال خودته!... اینطور نیست که وقتی بری خونه ببینی یه غربیه بغل زنت خوابیده تو رختخوابت!"

جماعت آویزان میله‌ها و من و باقی کسانی که صدای حجیم پیرمرد را شنیده بودند؛ شده بودیم بمب سکوت. همه ساکت بودیم و منتظر؛ ببینیم ادامه‌ی حرف‌های پیرمرد به کجا می‌رسد. پیرمرد دست کرد توی جیب بغل کتش. سرانگشتی حساب و کتابی از محتوای جیبش گرفت و برشان گرداند سر جایش. اسکناسهایش را با یک کش پلاستیکی اسیر یک دفترچه یادداشت یا تقویم جیبی کرده بود:

"... همش به خاطر همین رعایت کردناته. خیالت راحته که زنت فقط مال خودته و با هیچکی زنتو شریک نیستی!... همش هول و ولا نداری که مثلاً یه دفعه گندش دربیاد که مثلاً؛ مثل عرض می‌کنم خدمت شریفت؛ مثلاً؛ من و امثال من، مثلاً این آقا ( اشاره کرد به من) یا این آقا ( اشاره کرد به جوانی که خواب بود) با خانومت رابطه‌ی آنچنانی داشته باشیم!... اما این جماعت؛ زناشون که مال خودشون نیست باباجون! هر شب زنشون خونه‌ی یکیه! به خیال خودشون هم هست که دارن خیر سرشون پول درمیارن!... بدبختن دیگه آقا جون!... همینا هستن که این دخترایی که تو پارکا از سر و کول پسرا بالا می‌‌رن رو پس می‌ندازن دیگه!... با اینکه باباشون پول ریخته تو دست‌و پاشون، هر کدومشون هم یه ماشین دارن، ولی ماشینی که باباهه براشون خریده رو سوار نمی‌شن. میرن سر خیابون وایمیستن؛ که ماشینا براشون بوق بزنن، سوارشون کنن! حالا پول هم تو جیبشون پره‌ها! ولی عوض یه شام یا ناهار سوار ماشین یارو می‌شن، می‌رن هزار جور گ.ه زیادی می‌خورن! در مقابلش شما چی؟ شما فردا سرتو بالا می‌گیری! بچه‌هات یا دکتر می‌شن یا مهندس! سینه سپر می‌کنی که؛ ببینید بچه‌ای که من تربیت کردم اینه! نه معتاد می‌شه نه کراک می‌کشه، نه هزار جور غلط دیگه که بقیه می‌کنن!"

مکثی کرد. نگاهی موشکافانه، شبیه نگاه روانشناس‌های حرفه‌ای به صورت مرد انداخت. مرد بیچاره؛ عضلات صورتش کش آمده و رنگ از صورتش پریده بود. کم کم داشت ولو می‌شد کف اتوبوس. گفت: "حالا ببینم شما واقعاً این کارو می‌کنی؟! به قیافه‌ات که نمی‌خوره این کاری که گفتی رو بکنی. این که گفتی به خاطر اینکه اسراف نشه هفته‌ای یه بار می‌ری حموم رو می‌گم... خیلی کار سختیه‌ها!... اگر واقعاً این کارو می‌کنی من باید بیام بندگی شما رو بکنم آقا... باید روزی دو ساعت بیام بهت سجده کنم!... واللا!... این کار هر کسی نیست که به خاطر دیگران از شیکم خودش بزنه! الان دیگه از اینطور آدما کم پیدا می‌شه... اوووه اون قدیما تک و توکی بود! الان نه!... گمون نکنم بتونی این کارو بکنی! می‌تونی؟! یا همینطوری یه چیزی گفتی؟ چون این کار لیاقت می‌خواد؛ اگر لیاقتشو داری که خوش به حالت! خداییش راست می‌‌گی؟! ... آقا به نظر شما درست می‌گه؟ (دوباره به من اشاره کرد)"

شانه بالا انداختم: "چی بگم واللا!"

رادیو داشت مصاحبه‌ی رییس راهنمایی و رانندگی را پخش می‌کرد که اعلام می‌کرد جریمه‌های تخلفات رانندگی از سال آینده دو برابر خواهد شد.

هیچکس سری تکان نداد. هیچکس نوچ نوچ نکرد و سری روی گردن نچرخاند. مرد میانسالی که کنار پیرمرد نشسته بود؛ از صندلی کنده شد. صدا زد: "آقا نگه دار پیاده می‌شم!"

وقتی پیاده می‌شد؛ پای جوان خواب کنار من را لگد کرد و بیدارش کرد.

هوا آنقدر شرجی و گرم بود که نفسم بند اومده بود. پشه‌ها توی گوشم مثل زنگ دوچرخه‌ی لحاف‌دوزها وز وز می‌کردن. اعصابمو به هم ریخته بودن. شده بودم عین دیوونه‌ها. از هر صدایی مثل چی می‌ترسیدم! بدکوفتی بود! همه جا بوی نم و نا می‌داد. بوی گنداب و لاشه‌ی مونده، حلق آدمو می‌سوزوند. کم کم باطری چراغ قوه‌ام هم تموم شد. به زور، با کور سوی نور ماه؛ که از لای شاخ و برگ درختا می‌زد بیرون، یک قدم جلوترمو می‌تونستم ببینم.

چند ساعت همینطوری، بدون اینکه بدونم کجا می‌رم راه رفتم تا رسیدم به همین کوه. خودمو لعن و نفرین کردم که چرا به سرم زد از راهی به کوه بزنم که تا به حال کسی نرفته باشه. مثلاً می‌خواستم هیجانش بیشتر باشه، خیر سر عمه‌ام.

خلاصه؛ کورمال، کورمال، دیواره‌ی کوه رو دست کشیدم؛ تا رسیدم به در غار. یادش به خیر؛ تو همون گیر و دار که داشتم از ترس، قبضو نگرفته جون می‌دادم؛ همینکه رسیدم به در غار یاد یه فیلمی افتادم که نقش اولش شب تو غار خوابید و صبح بلند شد همونجا یه پرنده شکار کرد برا صبحونش. آی دلم هوس جوجه کباب کرد اون شب!

هر چی بود یواش یواش دست به دیوار اومدم تو غار. یک دفعه متوجه شدم ته راهرویی که من تکیه داده بودم به دیوارش و داشتم نرم نرم هی می‌رفتم تو؛ انگار کسی آتیش روشن کرده. شک نکردم که حتماً "آدمیزاده". خب به قول "گرگین خان" تو این دنیا تنها حیوونی که آتیش به پا می‌کنه آدمیزاده! از ذوق نزدیک بود جیغ بکشم؛ ولی یک کم پیش خودم فکر کردم، گفتم؛ حالا نکنه اینا یک مشت دزدی، خلافکاری چیزی باشن؟! اصلا چه می‌دونی؟! شاید از این قبیله‌های بدوی باشن که تو تلویزیون گاهی می‌گه پیداشون کردن. آدم‌خوار نباشن؟! نکنه منو ببینن، همین امشب کبابم کنن جای شام شبشون بخورن؟!

سرتو درد نیارم؛ هر طور بود، با کلی ترس و لرز؛ یواش یواش اومدم تو، تا رسیدم به جایی که خوب می‌تونستم همه جا رو ببینم. هیچیکی نبود. یک مشت خرت و پرت و لباس کهنه‌ی کثیف و پاره پوره بود. چند تایی هم ظرف و ظروف درب و داغون. چند تایی هم روزنامه‌ی مچاله شده ریخته بود اون طرف. اونجا که الان کمد لباسا هست. اون گوشه‌ هم که شما الان نشستی آتیش روشن بود. یک طوری که دود و دمش از سوراخ بالای سقف بره بیرون. نگاه کن! قشنگ یک راه باریکه هست به بالا.

دفتر قبلی خیلی کثیف شده بود. روی خیلی از اسمها خط کشیده بود. از وقتی هم عینکش زیر پایش مانده بود و شیشه‌اش خورد شده بود، هر وقت می‌خواست شماره‌ای را که شماره‌های بالا و پایینش را خط خطی کرده بود؛ پیدا کند، زاویه‌ی دید چشمانش بی‌اختیار به سمت نوک دماغش منحرف می‌شد و همانجا به هم گره می‌خورد. به خاطر همین مجبور شد یک دفتر تلفن نو بگیرد.

دفتر قدیمی را بالای دفتر جدید باز کرد و شروع کرد به نوشتن شماره‌ها در دفتر جدید. صفحه‌ی "الف" را باز کرد. در صفحه‌ی الف اسم قابل توجهی برای نوشتن پیدا نکرد. فقط تلفن آژانس محل را نوشت. باقی اسمهایی که بود را هر چه فکر کرد یادش نیامد کی بوده‌اند، چه نسبت یا آشنایی خاصی با آنها داشته و اصلا به چه علت اسمشان در دفترش هست! روی بعضی از اسمها را هم طوری خط کشیده بود که اصلا چیزی از آنها پیدا نبود!

ورق زد به صفحه‌ی "ب و پ". شماره تلفن بیمارستانی که باید ماهی یک بار برای میل زدن مجاری ادرارش به آنجا می‌رفت را نوشت. شماره بانک محل را هم نوشت. برای اطمینان از واریز حقوق بازنشستگی و سود پولش. بعد دو بار با دقت شماره‌ها را یکی یکی چک کرد که اشتباه ننوشته باشد.

صفحه‌ی بعد از "ب و پ" در دفتر تلفن قدیمی؛ صفحه‌ی "ج و چ" بود. صفحه‌ی "ت و ث" نداشت. یعنی داشت؛ ولی نبود. از حرصش آن صفحه را کنده بود. فامیلی زنش با حرف "ت" شروع می‌شد. برای همین بیشتر آنهایی که در این صفحه بودند اقوام همسرش بودند. فرقی هم نمی‌کرد نام خانوادگی‌شان چه بود. برای اینکه راحت باشد، همه‌شان را به فامیل زنش نوشته بود در صفحه "ت و ث".

از اینکه آن شماره‌ها را نابود کرده بود در دلش احساس پیروزی کرد. یاد خاطرات و روزهای سیاهی که با آنها بعد از مرگ زنش داشت - سر اینکه شام مراسم هفتش چه باشد-  افتاد. سری تکان داد و زیر لب ناسزایی نثار همه‌شان کرد.

در صفحه‌ی "ج و چ" هیچ اسمی نبود. از سفید بودن صفحه‌ "ج و چ" احساس خوبی پیدا کرد. پاره‌اش کرد که اگر یک وقت کاغذ یادداشت لازم داشت، استفاده‌اش کند.

چشمش به صفحه‌ی "د و ذ" که خورد؛ احساس خوبش از سفید بودن ورق قبلی، رنگ تهوع به خودش گرفت. از هیچ صفحه‌ای به اندازه صفحه‌ی "د و ذ" نفرت نداشت. مجبور بود در این صفحه اسم زن صیغه‌‌ای و تنها پسر ناخواسته‌اش را بنویسد.

وقتی یادش می‌آمد؛ مجبور است ماهی دویست هزار تومان پول مفت بریزد توی حلق این زن و آن پسرک؛ خون جوشیده توی رگهای سرش، صورتش را سرخ می‌کرد. اوایل خیلی امیدوار بود این زنگوله‌ی پای تابوت هیچ شباهتی به خودش نداشته باشد؛ تا شاید بتواند از سر خودش بازش کند. اما از سیاهی بختش، پسرک هر چه بزرگ‌تر می‌شد؛ بیشتر شبیه خودش می‌شد.

مجبور شد این شماره را بنویسد. کافی بود یک هفته واریز پولش عقب بیافتد. سر هفته نشده با مامور پشت در خانه سبز می‌شد. روزگارش سیاه‌تر می‌شد، اگر یکی از فامیل زنش از جریان با خبر می‌شد!

"بعله... پس بگو چرا دلش نمی‌اومد چهارتومن پول خرج ختم دختر دسته‌ی گل ما بکنه! مرتیکه سوگلی داشته ما خبر نداشتیم ... تف تو ذاتش!"

ورق زد. به زحمت می‌شد تشخیص داد اسم اول در صفحه‌ی "ر ، ز ، ژ" اسم برادر کوچکترش است. از عمق فرو رفتگی نوک خودکار روی کاغذ، معلوم بود با غضب روی اسمش خط کشیده. آخرین بار سر ارث و میراث پدری درگیری سختی با هم داشتند. اسمش را ننوشت. رفت سراغ اسم بعدی؛ بعدی هم خواهرش بود. روی اسمش را خط نکشیده بود اما؛ شش ماه پیش که با هم تلفنی صحبت کرده بودند، احساس کرده بود دارد حرفهای برادر بزرگترش را می‌زند. پیش خودش گفت: "کور خوندی... فکر کرده من نمی‌فهمم با هم دست به یکی کردن خونمو از چنگم دربیارن!" اسم خواهرش را هم ننوشت.

به صفحه‌ی دوستانش رسید. "س و ش". اسم همه‌ی دوستان محل کارش را – به‌خاطر شین شرکت - در این صفحه نوشته بود؛ که راحت پیدایشان کند. از سالها قبل، هر هفته خانه‌ یکیشان جمع می‌شدند و به قول خودشان شب‌نشینی مجردی می‌گرفتند. البته الان مدتها از آخرین باری که دور هم جمع شده بودند ‌گذشته بود. چند نفرشان مرده بودند؛ برای همین اسمشان را خط زده بود، ولی چند اسم دیگر بود. دست به قلم شد که اسمشان را بنویسد، اما کمی فکر کرد " هر مهمانی هر چقدر هم ساده باز هم خرج دارد!" فکر کرد؛ اگر شماره‌شان را نداشته باشد، می‌تواند به بهانه‌ی اینکه شماره‌تان را نداشتم بهشان زنگ نزند. با بی‌اعتنایی ورق زد.

در صفحه‌ی بعد، از خط‌خوردگی روی اسم یاد همسایه‌ی روبرویی افتاد. از آخرین بار که با هم حرف زده بودند، یک سال می‌گذشت. بچه‌ی تخسشان توپش افتاده بود در حیاط خانه‌اش به خیال اینکه خیلی زرنگ است، مثل دزدها از دیوار خانه بالا آمده بود و به حیاط پریده بود. سر بزن گاه مچش را گرفته بود و یک پس‌گردنی  نثارش کرده بود. و نتیجه‌‌اش این شد که تنها اسم صفحه‌ی " ص و ض" نیز خط خورد.

 
آدمیزاد وقتی پیر شد؛ نفس که می‌کشد خسته می‌شود. نگاه کرد دید هنوز هفت ورق دیگر مانده تا تمام شماره‌ها را پاکنویس کند. چشمش هم درد گرفته بود. ترجیح داد باقیش را بگذارد برای یک وقت دیگر. هر چند در باقی صفحات هم بیشتر شماره‌ها خط خورده بود. 

همسایه‌ها از بوی تعفنی که سرتاسر کوچه را گرفته بود شک کردند که اتفاقی برایش افتاده باشد. همسایه‌ی روبرویی از دیوار بالا رفته بود و دیده بود وسط اتاق، نزدیک دفتر تلفن، به صورت افتاده است. وقتی صورتش را برگردانده بود، دهان و چشمایش پر بود از کرم‌هایی که در هم وول می‌خوردند.

×××

بی سر و صدا خاکش کردند. هفتش که تمام شد، انگار سوت مسابقه را کشیده باشند. بین خانواده‌ی زن صیغه‌ای‌اش و خانواده‌ی زن اولش و برادر و خواهر کوچکترش دعوای مفصلی سر ارث و میراث بر پا شد.

دیگر هیچ کس به او فکر نمی‌کرد. فقط پسر همسایه از میان وسایل شخصی‌اش که بیرون گذاشته بودند تا ماشین شهرداری ببرد؛ عینکش را برداشته بود و چند روزی به چشمش می‌زد و ادایش را درمی‌آورد و بچه‌ها می‌خندیدند.

چند روز بعد، دیگر حتی کسی ادایش را هم درنیاورد.

روز جمعه بود؛ آقاي رهگذر داشت برايش مسئله‌ا‌ي را توضيح مي‌داد كه مريم به اين فكر افتاد؛ آيا او هم مي‌تواند مثل "ياسمن" و ديگر دختراني كه هر روز و هر شب داستانشان را مي‌بيند و مي‌شنود عاشق شود؟!  دلش خواست ببيند؛ عشق چه طعمي دارد. مي‌خواست چيزي را كه مدام از زبان مردم مي‌شنيد و بارها و بارها روي ديوار پارك‌ها، گوشه‌‌ي صفحات كتاب برادر بزرگترش، روي صندلي اتوبوس‌هاي شركت واحد و حتي يك بار روي پول تو جيبي‌اش! خوانده بود را، تجربه كند.

اول بايد نگاه مي‌كرد. آقاي رهگذر چشمانش به كتاب بود و به خيال اينكه مريم حواسش به حرفهايش است حرف مي‌زد. مريم خيلي زود‌تر از آنكه فكرش را مي‌كرد، احساس كرد قلبش در لباسي گرم فرو رفت. احساس كرد در صورت رهگذر آرامشي وجود دارد كه تا به حال نديده است.

چند لحظه بعد رهگذر انگار كه سنگيني نگاه مريم را روي صورتش حس كرده باشد چشمش را از صفحه‌ي كاغذ برداشت و به چشمان مريم نگاه كرد. مريم را غرق در خود ديد. آرام دستش را از روي موهاي سياه و لطيف مريم سر داد تا پهناي صورتش. روي گونه‌هايش.

مريم آن روز تا شب خط سير دست رهگذر را در سر و صورتش حس مي‌كرد. انگار جايي را كه رهگذر دست گذاشته بود داغ كرده بودند! گاهي جلوي آينه مي‌ايستاد و سعي مي‌كرد با دست خودش، خاطره دست رهگذر را براي صورتش تكرار كند. 

مريم آن روز مطمئن شد؛ دلش اشتباه نمي‌كند؛ و مدام اين جمله را تكرار مي‌كرد؛ حتما او هم عاشق من شده. اگر نبود به صورتم دست نمي‌كشيد! و فكر كرد اگر پدر و مادرش بفهمند كه او و رهگذر عاشق هم شده‌اند چه خواهند كرد؟ نكند مجبور شود مثل ياسمن از خانه فرار كند؟!

دلش لرزيد...

كتاب را آرام گذاشت توي كيفش. اما هنوز زيپ كيفش را نبسته بود كه دلش خواست يك بار ديگر نامه‌‌اش را بخواند. نامه را از لاي كتاب بيرون كشيد. با دقت مثل اينكه دكمه‌هاي پيراهني اتو كرده را باز مي‌كند تاي كاغذ را باز كرد. هنوز شروع به خواندن نكرده بود كه مادرش در اتاق را باز كرد.

در چشم به هم زدني كاغذ را در مشت مچاله كرد. رنگ از صورتش پريد.

مادر همانطور كه در آستانه در ايستاه بود گفت؛ مريم ماماني بيا شام. وبعد رفت.

وقتي رفت مريم فكر كرد اگر فرار كند چقدر دلش براي مادرش تنگ مي‌شود. بدون مادرش نمي‌توانست زندگي كند. ياد ياسمن افتاد. پس ياسمن چطور طاقت آورد از پيش مادرش برود؟

مدتي به عكس خودش و مادر و پدرش كه بالاي تختش بود، نگاه كرد. باز هم دلش لرزيد.

دوباره صداي مادرش آمد.

" مريم جان! مامان پاشو بيا شامو كشيدم. پاشو ...  سپردم امشب هم بري بالا خونه ليلا خانوم اينا با آقاي رهگذر يك كم درساتو تمرين كني! هر چي باشه اون معلمه بهتر مي تونه بهت ياد بده! چند روز ديگه امتحانا شروع مي‌شه." 

مريم يك باره ديد دلش به اندازه تمام ستاره‌هاي دنيا براي مادرش تنگ شده! نامه‌‌اي كه براي رهگذر نوشته بود هنوز ميان مشتش بود. نامه را باز كرد و ريز ريز كرد. كتابهايش را جمع كرد و بيرون رفت. خودش را انداخت در آغوش مادر.

مادر كه به اين كارهاي مريم عادت داشت بوسه‌ي محكمي بر گونه‌هايش زد.

"پاشو ماماني انقدر خودتو لوس نكن. پاشو اگر كاري كه گفتم انجام بدي مي‌توني شب يك كم ديرتر بخوابي سريال "ياسمن" رو نگاه كني!"

مريم دوباره ياد فرار افتاد!

نه ماماني ديگه دوست ندارم ببينم! زود مي‌خوابم كه صبح بتونم زود بيدار بشم برم مدرسه! فردا ديكته داريم!

مادر داشت سفره غذا را پهن مي‌كرد. پدر نشسته بود نزديك سفره، جلوي تلويزيون. منتظر بود اخبار  شروع شود.

رضا، برادر و پشتيبان هميشگي حقوق شهروندي عاطفه گفت: مامان! چي مي‌گه عاطفه؟! چرا اجازه نمي‌دي بره اردو!

عاطفه گره دستانش را از  دور زانوهايش باز كرد. تمام سعيش را كرد كه بغض گلويش بيرون نريزد. تارهاي موي نرم و بورش كه روي صورتش ريخته بود را كنار زد.

-          خب معلومه! براي اينكه مامان خانوم نمي‌خواد به قولش عمل كنه... خودش گفت اگر بيست بشم مي‌ذاره برم. حالا مي‌گه نه.

مادر در قابلمه برنج را كه برداشت؛ صورتش براي لحظه‌اي پشت بخار برنج؛ رفت و آمد...

-          اردو؟! خير سرشون!... تا ميدون آزادي مي‌خوان ببرن، اسمشو گذاشتن اردو. پيغام و پسغامم دادن كه؛ دو هزار تومنم بديد بچه‌ها بيارن هزينه‌ي اردو!

آقا اسفنديار همانطور كه نگاهش به تلويزيون بود گفت: از اينجا تا ميدون آزادي بيست‌تومان پول بليطش مي‌شه. بيست‌تومانم برگشت، مي‌شه چهل تومان. حالا بگو يك تي‌تاب و يك سانديس هم براشون بگيرن صدو پنجاه تومان، رو هم مي‌شه صدونود. بگو دويست تومان...

عاطفه كه در اين دادگاه خانوادگي خود را در موضع دفاع از حق مي‌ديد گفت: خانوم معلممون گفته؛ موزه هم داره. مي خوايم بريم موزه.

ايران خانم گفت: موزه؟! تو ميدون آزادي كجاش موزه هست؟

رضا گفت: راست مي‌گه مامان زير ميدون آزادي موزه‌است. من خودم يك بار تابلوشو ديدم.

آقا اسفنديار گفت:  واللا!... ما الان سي سال تو تهرون زندگي مي كنيم، نديديم اونجا موزه باشه! اون ميدون تنها چيز به درد بخوري كه داره اينه كه بيست و دو بهمن توش راهپيمايي بگيرن ،اين دهاتيا هم كه برا اولين بار مي‌يان تهرون، كنار برجش عكس يادگاري بندازن. من خودم اول بار كه اومدم تهرون يك عكس انداختم . يادش بخير انگار همين ديروز بود.

ايران كه حالا داشت بشقاب‌ها را از برنج پر مي‌كرد، گفت: حالا فرض هم كه موزه باشه. چي چي گذاشتن مگه اونجا؟! حتما چهارتا كاسه كندله گذاشتن مردم ببينن . اينارو كه ننه رودابه هم تو خونه‌اش داره اگر اينطور باشه كه جهاز ننجونتون خودش موزه‌است. بايد بليط بفروشيم براش.

رضا خواست حرفي بزند كه پدر دستش را به نشانه "سكوت كنيد" بلند كرد.

-          ساكت ببينم اخبار چي‌ مي‌گه!

خلاصه مهمترين اخبار آن شب به ترتيب اينها بود: افتتاح بزرگترين واحد توليد مرغ گوشتي در خاور ميانه، افزايش نرخ فساد در بين جوانان آمريكايي، برگزاري جشنواره بادبادك‌ها توسط سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران و فروش سر مجسمه‌ي سرباز هخامنشي در حراجي لندن به قيمت سي ميليون دلار.

رضا همينكه خبر آخر را شنيد. منتظر ماند تا فرمان آزادي بيان از سوي پدر ابلاغ شود. تا با استفاده از سوژه "سرسرباز هخامنشي" خطابه قرايي در اهميت حفظ آثار فرهنگي و شناخت پيشينه فرهنگي جامعه ايراد كند و حكم آزادي شركت عاطفه در اردوي برج آزادي را بگيرد كه؛ آقا اسفنديار گفت:

 سي ميليون دلار... مي‌دوني چقدر مي‌شه بچه؟! هر دلاري هزار تومان هم بگيري مي‌شه به عبارتي سي ميليارد تومان... اووه خيلي پول مي‌شه‌ها!... ايران خانوم! فكرشو بكن اگر كله اين يارو رو ما مي‌فروختيم و اين پول گير ما مي‌اومد چه كارايي كه با اين پوله نمي‌تونستيم بكنيم! تا هفت پشتمون كه هيچي تا هفتاد پشتمون نونشون تو روغن بود!

مادر نگاهي به عاطفه كرد. غصه‌اي كودكانه، حجم لپ‌هاي گل انداخته‌اش را بيشتر از معمول كرده بود. هميشه بعد از به نتيجه نرسيدن مذاكره، اول قهر و اگر نشد؛ گريه بهترين حربه‌اي است كه عاطفه براي به كرسي نشاندن حرفش به كار مي‌انداخت!

- خب باشه ... حالا قهر نكن... غذاتو بخور... چشم!... خودم پول مي‌دم رضايت‌نامه‌‌ رو هم امضاء مي‌كنم فردا بري اردو..

عاطفه خوشحال قاشق غذا را برداشت.

رضا كه پرونده را مختومه ديد. نيازي به ايراد سخنراني در دفاع از حقوق فرهنگي عاطفه نديد.

***

فرداي آن روز، رضا در راه آمدن به خانه عاطفه را ديد. يك بسته چيپس دست خودش بود، يكي هم دست دوستش. با هم از مدرسه برمي‌گشتند. يك كيسه پلاستيكي هم دست عاطفه بود كه دو بسته پفك و چند تايي كيك و تي‌تاب و سانديس، درش بود.

-         سلام آبجي ... خسته نباشيد... رفتيد موزه؟!

-         سلام داداش... موزه؟! نه داداشي هيچكدوم از بچه‌ها مادراشون اجازه نداده بودن بيان. فقط من پول برده بودم. خانوم معلممون هم گفت با يك نفر كه نمي‌شه رفت اردو. منم رفتم با پولش خوراكي خريدم.

توضيح: عكس تزئيني است!!